Chào tất cả các em học sinh lớp 8 thân mến!

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu vẻ đẹp trong cách dùng từ ngữ của các nhà thơ qua một bài tập rất thú vị về biện pháp tu từ. Đoạn thơ mà chúng ta có để phân tích hôm nay ca ngợi cây tre, một hình ảnh rất đỗi thân thuộc và gắn bó với con người Việt Nam. Chúng ta sẽ tập trung vào việc tìm và phân tích tác dụng của biện pháp nhân hóa nhé.

Yêu cầu đề bài: Tìm và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ nhân hóa trong các dòng thơ sau. Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (<p>, <br>, <b>).

Đoạn thơ:

Phong phanh ngực trần
dẻo dai vững bền
đan nhau che bão tố
nên cột nên kèo, nên ngàm nên đố
tre ăn đời ở kiếp với người nông dân
Trong trắng lòng, xanh cật, săn gân
ngay thẳng cùng trời cuối đất
thương nhau mắt nhìn không chớp
ân tình xòe những bàn tay

Phân tích bài làm:

Các em ạ, biện pháp tu từ nhân hóa là một trong những cách mà nhà thơ dùng để thổi hồn vào sự vật, khiến chúng trở nên sống động, gần gũi và có cảm xúc như con người. Trong đoạn thơ trên, có rất nhiều hình ảnh được nhân hóa, nhưng chúng ta sẽ cùng phân tích một hình ảnh tiêu biểu và vô cùng đắt giá, đó là:

1. Biện pháp tu từ nhân hóa được tìm thấy:

Trong câu thơ: “thương nhau mắt nhìn không chớp“

2. Giải thích vì sao đây là phép nhân hóa:

Ở đây, tác giả đã gán cho cây tre những hành động và cảm xúc vốn chỉ thuộc về con người:
   – “thương nhau”: “Thương” là một động từ chỉ tình cảm yêu mến, gắn bó sâu sắc giữa người với người. Cây tre là một loài thực vật, không thể có tình cảm “thương” như con người.
   – “mắt nhìn không chớp”: “Mắt” là bộ phận cơ thể của con người (và động vật) dùng để nhìn. “Nhìn không chớp” là một cử chỉ biểu lộ sự tập trung cao độ, sự quan tâm sâu sắc, tình yêu mến hoặc lòng trung thành, kiên định. Cây tre không hề có mắt và không thể thực hiện hành động nhìn ngắm hay biểu lộ cảm xúc qua ánh mắt.

Bằng cách sử dụng những từ ngữ, hành động, cảm xúc này cho cây tre, tác giả đã biến cây tre từ một vật vô tri thành một sinh thể có tâm hồn, có tình cảm, có sự tương tác gần gũi như con người.

3. Tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa này:

Phép nhân hóa “thương nhau mắt nhìn không chớp” không chỉ làm cho câu thơ thêm sinh động mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:

   a. Góp phần làm nổi bật mối quan hệ khăng khít, gắn bó sâu sắc: Hình ảnh này gợi tả sự gắn bó không rời, tình cảm sâu nặng giữa cây tre và con người (đặc biệt là người nông dân, như câu trên đã nói “ăn đời ở kiếp với người nông dân”). Cây tre không chỉ là vật vô tri mà còn là người bạn, người thân, luôn dõi theo, che chở và đồng hành cùng con người.
   b. Thể hiện sự thủy chung, son sắt: “Mắt nhìn không chớp” gợi lên sự kiên định, bền bỉ, không thay lòng đổi dạ. Tre luôn ở đó, vững vàng, không bao giờ quay lưng lại với con người, dẫu cho có bão tố phong ba. Điều này khẳng định lòng trung thành, sự cống hiến âm thầm của tre.
   c. Khắc họa vẻ đẹp của tình người, tình đời: Qua cách nhân hóa tre, tác giả đã gửi gắm một thông điệp về tình cảm cao đẹp, về sự sẻ chia, yêu thương và lòng biết ơn giữa con người với vạn vật xung quanh. Tre “thương” người, cũng như người “thương” tre.
   d. Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ: Hình ảnh tre “nhìn không chớp” mang tính tượng hình rất cao, giúp người đọc dễ dàng hình dung ra những lũy tre xanh ngát đứng hiên ngang, dường như đang “trò chuyện”, “tâm tình” với đất trời, với cuộc sống của người dân làng quê. Nó làm cho đoạn thơ trở nên trữ tình, giàu cảm xúc và gần gũi hơn với độc giả.

Tóm lại, qua biện pháp nhân hóa “thương nhau mắt nhìn không chớp”, tác giả không chỉ miêu tả đặc điểm của tre mà còn gửi gắm tình cảm yêu mến, trân trọng đối với loài cây đã gắn bó máu thịt với đời sống, văn hóa của người Việt Nam. Nó thể hiện tre không chỉ là một loài cây mà còn là một biểu tượng của tình nghĩa, sự kiên cường và lòng chung thủy.

Các em thấy không, chỉ một câu thơ thôi nhưng nhờ biện pháp nhân hóa, chúng ta đã khám phá ra được rất nhiều điều thú vị và ý nghĩa! Mong rằng các em đã hiểu rõ hơn về tác dụng của phép nhân hóa và sẽ biết cách vận dụng nó trong bài viết của mình nhé.