QUA ĐÈO NGANG (Bà Huyện Thanh Quan) Bước xuống Đèo Ngang, bóng xế tà…

Chào em, một học sinh chăm chỉ của thầy/cô! Đèo Ngang luôn là một địa danh khơi gợi nhiều nỗi niềm, và 4 câu thơ đầu trong bài thơ cùng tên của Bà Huyện Thanh Quan chính là bức tranh mở đầu tuyệt vời cho tâm trạng ấy. Thầy/cô rất vui được đồng hành cùng em để phân tích đoạn thơ này một cách sâu sắc, độc đáo và hoàn toàn không “đạo văn” mạng nhé.

Ngay từ nhan đề kết hợp với thời điểm “bóng xế tà”, nữ sĩ đã đặt nhân vật trữ tình vào một không gian và thời gian mang đậm màu sắc hoài niệm. “Xế tà” không chỉ là khoảnh khắc cuối ngày khi mặt trời chuẩn bị lặn mà còn là chiếc chìa khóa mở ra sự cô đơn trong tâm hồn con người. Bước chân của nhà thơ xuống Đèo Ngang vào lúc hoàng đế buông xuống, đối diện với khung cảnh hoang sơ đến rợn ngợp: “Cỏ cây chen đá, lá chen hoa”. Nghệ thuật đối lập và đảo ngữ ở đây cực kỳ đắt giá. Thiên nhiên không theo một trật tự nào cả, cỏ cây chen chúc qua những hòn đá vô tri, lá chen lẫn với hoa tạo nên một sức sống hoang dại, mạnh mẽ nhưng cũng đầy hoang vu. Sự bủa vây của thiên nhiên càng làm nổi bật lên hình ảnh con người vô cùng nhỏ bé trước đất trời bao la.

Sự tinh tế của Bà Huyện Thanh Quan tiếp tục được thể hiện qua nghệ thuật điểm xuyết ở hai câu thực:

• Hình ảnh con người xuất hiện qua từ láy tượng hình “lom khom” kết hợp với số từ phiếm định “tiều vài chú” gợi lên sự đói nghèo, hiu hắt, chơ vơ của người tiều phu giữa núi rừng heo hút.
• Bức tranh cuộc sống tiếp tục được thu hẹp lại ở ven sông với “lác đác” và “chợ mấy nhà”. Chợ mà chỉ có “mấy nhà”, lại thêm từ “lác đác” thưa thớt, làm cho không gian càng thêm phần vắng lặng, đìu hiu đến nao lòng.

Điểm đáng chú ý nhất trong 4 câu thơ này chính là nghệ thuật sử dụng từ láy tượng hình, tượng thanh và tính từ chỉ số lượng phiếm định (vài, mấy). Tất cả đều mang âm hưởng chậm buồn, gợi nhắc về sự thưa thớt, nhạt nhòa của sự sống. Qua bức tranh thiên nhiên và đời sống ấy, ta không chỉ thấy một Đèo Ngang hoang vắng, heo hút lúc chiều tà, mà sâu thẳm hơn, đó chính là tấm lòng u hoài, nỗi niềm cô đơn tột cùng của một con người đang tha hương gác lại bao nỗi niềm hoài cổ về triều đại quá vãng. Hy vọng bài phân tích này sẽ giúp em tự tin viết nên trang giấy thật xuất sắc và đạt điểm cao trong kỳ thi sắp tới nhé!