Chào cả lớp!

Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong tiết học Ngữ văn hôm nay. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một tác phẩm vô cùng đặc sắc, đưa chúng ta đến với một vùng đất tươi đẹp của Tổ quốc, đó chính là bài tùy bút “Cô Tô” của nhà văn Nguyễn Tuân.

Để hiểu rõ hơn về vẻ đẹp mà Nguyễn Tuân đã vẽ nên, trước tiên, chúng ta sẽ tìm hiểu về người họa sĩ tài ba này và về chính tác phẩm của ông nhé!

I. TÁC GIẢ: NGUYỄN TUÂN (1910 – 1987)

Các em có biết không, Nguyễn Tuân là một trong những nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam hiện đại đấy! Chúng ta hãy cùng tìm hiểu về ông qua những thông tin sau:

1. Vài nét về cuộc đời:

• Ông sinh năm 1910 tại Hà Nội.
• Là một nhà văn có phong cách độc đáo, được mệnh danh là “người tài hoa, uyên bác”.
• Trước Cách mạng tháng Tám, ông nổi tiếng với những tác phẩm viết về “chủ nghĩa xê dịch” (thích đi đây đi đó), ca ngợi vẻ đẹp quá khứ, những giá trị cổ xưa.
• Sau Cách mạng tháng Tám, Nguyễn Tuân đã thay đổi ngòi bút của mình, vẫn giữ được phong cách tài hoa, uyên bác nhưng hướng vào việc ca ngợi vẻ đẹp của đất nước, con người lao động mới. Và bài “Cô Tô” chính là một minh chứng rõ ràng cho sự đổi mới ấy.

2. Phong cách nghệ thuật:

Nguyễn Tuân có một phong cách viết rất đặc biệt, mà khi đọc tác phẩm của ông, các em sẽ dễ dàng nhận ra:

• Tài hoa, uyên bác: Ông luôn nhìn sự vật, hiện tượng dưới góc độ văn hóa, nghệ thuật. Khi miêu tả một cảnh đẹp, một con người, ông không chỉ dừng lại ở bề ngoài mà còn khám phá chiều sâu, cái “thú”, cái “độc đáo” ẩn chứa bên trong. Ông sử dụng vốn từ vựng phong phú, câu văn trau chuốt, giàu hình ảnh.
• Miêu tả độc đáo, sắc sảo: Ông có khả năng quan sát rất tinh tế, phát hiện ra những chi tiết nhỏ nhặt nhưng lại rất đắt giá, làm nổi bật được vẻ đẹp riêng biệt của đối tượng.
• Ngôn ngữ phong phú, giàu sức gợi: Các em sẽ thấy trong văn Nguyễn Tuân có rất nhiều từ ngữ mới lạ, cách dùng từ độc đáo, làm cho câu văn trở nên sống động, có hồn.

Chính những đặc điểm này đã tạo nên một Nguyễn Tuân không thể trộn lẫn với bất kỳ nhà văn nào khác. Và trong bài “Cô Tô” này, chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng trọn vẹn sự tài hoa của ông khi miêu tả vẻ đẹp của biển đảo.

II. TÁC PHẨM: CÔ TÔ

Bây giờ, chúng ta cùng tìm hiểu về bài tùy bút “Cô Tô” nhé!

1. Hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ:

• Bài tùy bút “Cô Tô” được Nguyễn Tuân viết năm 1976, sau chuyến đi thực tế của ông ra đảo Cô Tô (thuộc tỉnh Quảng Ninh).
• Đây là một phần trong tập tùy bút cùng tên “Cô Tô” của Nguyễn Tuân.

2. Thể loại:

• Bài viết này thuộc thể loại tùy bút.
• Tùy bút là gì? Các em hình dung tùy bút là một dạng bài văn ghi lại cảm xúc, suy nghĩ của nhà văn về một chuyến đi, một sự việc, một con người nào đó. Đặc điểm của tùy bút là nó rất tự do, phóng khoáng, không gò bó về mặt hình thức như một bài báo cáo, mà nó thể hiện rõ cái tôi, cảm xúc cá nhân của người viết. Tùy bút thường kết hợp yếu tố tự sự (kể chuyện), trữ tình (bộc lộ cảm xúc) và nghị luận (suy nghĩ, đánh giá).

3. Bố cục:

Bài tùy bút “Cô Tô” thường được chia làm 3 phần chính, tương ứng với quá trình khám phá và cảm nhận của tác giả về đảo Cô Tô:

• Phần 1: Từ đầu đến “…cái giếng nước ngọt ở rìa một hòn đảo”: Cảnh Cô Tô sau cơn bão và cảnh buổi sáng trên đảo.
• Phần 2: Tiếp đến “…cái vành tai của mình”: Cảnh mặt trời mọc trên biển Cô Tô.
• Phần 3: Còn lại: Cảnh sinh hoạt của con người trên đảo và vẻ đẹp của đảo Cô Tô.

4. Nội dung chính:

Bài tùy bút “Cô Tô” của Nguyễn Tuân đã khắc họa một cách sinh động, hấp dẫn:

• Vẻ đẹp hùng vĩ, tinh khôi, trong sáng của thiên nhiên Cô Tô: Đặc biệt là cảnh mặt trời mọc trên biển với những gam màu rực rỡ, sống động; vẻ đẹp của biển cả, của bầu trời sau cơn bão.
• Vẻ đẹp của con người lao động trên đảo: Những người dân chài chất phác, khỏe mạnh, gắn bó với biển cả và cuộc sống lao động hăng say, tràn đầy sức sống.
• Qua đó, thể hiện tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương đất nước sâu sắc của nhà văn Nguyễn Tuân.

5. Đặc sắc nghệ thuật:

Để làm nên một tác phẩm “Cô Tô” đầy cuốn hút, Nguyễn Tuân đã vận dụng rất thành công những thủ pháp nghệ thuật đặc trưng của mình:

• Ngôn ngữ phong phú, giàu hình ảnh, từ láy, tính từ miêu tả: Ông sử dụng từ ngữ vô cùng điêu luyện, tạo nên những câu văn giàu nhạc điệu, gợi tả.
• Sử dụng nhiều biện pháp tu từ độc đáo: Đặc biệt là so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, được sử dụng rất tinh tế, bất ngờ, làm tăng sức gợi cảm cho câu văn. (Ví dụ: So sánh mặt trời như “một mâm đồng” hay “chiếc đĩa bạc khổng lồ”).
• Khả năng quan sát tinh tế, miêu tả tài hoa: Nguyễn Tuân có đôi mắt của một người nghệ sĩ, phát hiện ra những vẻ đẹp dù là nhỏ nhất, và dùng lời văn của mình để “vẽ” lại chúng một cách sống động.
• Sự kết hợp hài hòa giữa chất “thép” và chất “thơ”: Vừa có sự chính xác, chân thực của một bài kí (thép), vừa có sự bay bổng, lãng mạn, giàu cảm xúc của một áng văn xuôi trữ tình (thơ).

Các em thấy không, bài “Cô Tô” không chỉ là một bài viết đơn thuần về một chuyến đi, mà nó còn là một bức tranh thiên nhiên, con người Cô Tô sống động, được vẽ bằng ngòi bút tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân. Đọc tác phẩm, chúng ta không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của đảo Cô Tô mà còn thấy được tình yêu tha thiết của nhà văn dành cho đất nước.

Cô mong các em hãy đọc thật kĩ bài tùy bút này trong sách giáo khoa, cảm nhận từng câu chữ, từng hình ảnh mà Nguyễn Tuân đã gửi gắm nhé!

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, các em cứ hỏi cô nhé!