Theo Đê-mô-crit và Đan-tơn, nguyên tử được quan niệm như thế nào?

Chào các em học sinh yêu quý! Hôm nay, thầy/cô sẽ cùng các em quay ngược thời gian về quá khứ để tìm hiểu xem các nhà khoa học cổ đại và cận đại đã hình dung về nguyên tử – những “viên gạch” tí hon xây dựng nên vũ trụ – như thế nào nhé.

Trong chương trình Khoa học tự nhiên lớp 7, khi tìm hiểu về lịch sử phát triển của mô hình nguyên tử, chúng ta đặc biệt nhắc đến hai nhân vật tiêu biểu là Đê-mô-crit và Đan-tơn. Dưới đây là quan niệm cụ thể của từng người:

1. Quan niệm của Đê-mô-crit (Thời Hy Lạp cổ đại)

Đê-mô-crit là một nhà triết học Hy Lạp cổ đại vĩ đại. Từ hàng ngàn năm trước, khi chưa có các thiết bị hiện đại như kính hiển vi, ông đã đưa ra một tư tưởng cực kỳ tiến bộ về cấu tạo chất:

• Ông cho rằng mọi vật chất xung quanh chúng ta không phải là một khối liên tục vô hạn, mà được cấu tạo từ những hạt vô cùng nhỏ bé, mắt thường không thể nhìn thấy được.
• Ông gọi những hạt đó là “atomos” trong tiếng Hy Lạp, có nghĩa là “không thể chia cắt được nữa”.
• Theo Đê-mô-crit, các nguyên tử này có hình dạng, kích thước khác nhau và chúng chuyển động không ngừng trong không gian trống rỗng để tạo nên vạn vật.

2. Quan niệm của Giôn Đan-tơn (John Dalton – Thời cận đại)

Đến khoảng đầu thế kỷ XIX, nhà khoa học người Anh Giôn Đan-tơn đã kế thừa tư tưởng của người xưa và phát triển nó thành một học thuyết khoa học thực nghiệm vững chắc:

• Đan-tơn khẳng định lại rằng nguyên tử là những hạt cực kỳ nhỏ bé và tuyệt đối không thể chia cắt thành các phần nhỏ hơn.
• Ông cho rằng tất cả các nguyên tử của cùng một nguyên tố hóa học thì hoàn toàn giống hệt nhau về khối lượng và tính chất. Ngược lại, nguyên tử của các nguyên tố hóa học khác nhau sẽ có khối lượng và tính chất khác nhau.
• Trong các phản ứng hóa học, các nguyên tử chỉ sắp xếp lại để tạo ra chất mới, chứ bản thân chúng không bị mất đi hay sinh ra.

Lời kết từ thầy/cô:

Như vậy, cả Đê-mô-crit và Đan-tơn đều có chung một điểm nhìn cốt lõi: nguyên tử là hạt cơ bản nhất, nhỏ nhất và hoàn toàn không thể chia cắt. Tuy nhiên, khoa học ngày nay đã tiến rất xa và chứng minh rằng nguyên tử vẫn có cấu tạo phức tạp hơn (gồm hạt nhân và các hạt ê-lê-tron). Dù vậy, những ý tưởng ban đầu của Đê-mô-crit và Đan-tơn vẫn đóng vai trò là nền móng vô cùng quan trọng cho sự phát triển của hóa học và vật lý hiện đại. Các em hãy ghi nhớ điều này nhé!