Thời kỳ quá độ lên CNXH ở VN bỏ qua CNTB Có phải là Phủ định sạch…

Chào các em học sinh lớp 11 yêu quý! Trong chương trình Giáo dục công dân, khi tìm hiểu về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, một trong những câu hỏi khiến nhiều em băn khoăn nhất là: “Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam bỏ qua chủ nghĩa tư bản, vậy có phải là sự phủ định sạch trơn hay không?”.

Để trả lời chính xác câu hỏi này dưới góc độ triết học Mác – Lênin và đường lối của Đảng ta, thầy khẳng định ngay: Đây tuyệt đối không phải là sự phủ định sạch trơn, mà là sự phủ định biện chứng.

Để hiểu rõ hơn vì sao lại như vậy, chúng ta cùng phân tích chi tiết qua các ý sau đây nhé:

1. Bản chất của việc “bỏ qua” chế độ tư bản chủ nghĩa là gì?

Khi nói “bỏ qua” chế độ tư bản chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước ta không có ý định xóa bỏ hoàn toàn, vứt bỏ hay gạt bỏ tất cả những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới thời chủ nghĩa tư bản. “Bỏ qua” ở đây được hiểu theo nghĩa rất cụ thể:

• Bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa.
• Bỏ qua những mặt tiêu cực, sự áp bức, bóc lột và những mâu thuẫn đối kháng vốn có của xã hội tư bản.
• Tiếp thu và kế thừa những giá trị tích cực mà nhân loại đã tạo ra trong thời kỳ phát triển tư bản chủ nghĩa.

2. Tại sao đây là sự “phủ định biện chứng” chứ không phải “phủ định sạch trơn”?

Trong triết học, phủ định sạch trơn là việc xóa bỏ hoàn toàn cái cũ, gạt bỏ mọi yếu tố của quá khứ, không có sự kế thừa. Ngược lại, phủ định biện chứng là sự phủ định có kế thừa, là nhịp cầu nối giữa cái cũ và cái mới, giữ lại những hạt nhân hợp lý để phát triển lên giai đoạn cao hơn. Vận dụng vào thực tiễn Việt Nam, chúng ta thấy rõ:

• Kế thừa lực lượng sản xuất: Chúng ta không đi lên từ con số không. Việt Nam tiếp thu và tận dụng triệt để nền tảng khoa học công nghệ tiên tiến, máy móc hiện đại, kỹ thuật quản lý kinh tế tiên tiến từ các nước tư bản phát triển để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội.
• Kế thừa kinh nghiệm quản lý xã hội: Chúng ta kế thừa những kinh nghiệm quý báu trong việc vận hành nền kinh tế thị trường, pháp luật quản lý nhà nước, hệ thống tài chính, ngân hàng mà nhân loại đã đúc kết qua hàng thế kỷ.
• Phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần: Để đi lên chủ nghĩa xã hội, chúng ta thực hiện nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Điều này cho phép chúng ta sử dụng các quy luật của kinh tế thị trường (vốn là sản phẩm của chủ nghĩa tư bản) để phục vụ cho mục tiêu xã hội chủ nghĩa.

3. Ý nghĩa thực tiễn đối với đất nước ta

Việc nhận thức đúng đắn rằng “bỏ qua chủ nghĩa tư bản không phải là phủ định sạch trơn” giúp chúng ta:

• Tránh được tư tưởng chủ quan, nóng vội, muốn xóa bỏ ngay lập tức nền kinh tế hàng hóa hay tư nhân.
• Biết chắt chiu, học hỏi và hội nhập quốc tế sâu rộng, thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), chuyển giao công nghệ từ các nước tư bản phát triển để công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
• Kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn.

Lời kết cho các em: Như vậy, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta là một quá trình sáng tạo, kế thừa có chọn lọc những tinh hoa của nhân loại chứ không phải là sự phủ nhận cực đoan quá khứ. Hy vọng qua phần giải thích trên, các em đã nắm vững kiến thức để tự tin làm bài kiểm tra cũng như hiểu thêm về đường lối phát triển đất nước của dân tộc ta nhé!