Từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX, trong khi các nước châu âu…

Chào các em học sinh lớp 8 thân mến! Đây là một câu hỏi rất hay và quan trọng trong chương trình môn Lịch sử. Để giúp các em hiểu rõ vì sao khu vực Đông Nam Á lại rơi vào ách thống trị của chủ nghĩa thực dân và nhân dân ta đã kiên cường chống lại như thế nào, thầy (cô) sẽ hệ thống hóa kiến thức thành các phần chi tiết dưới đây nhé.

1. Nguyên nhân và quá trình xâm nhập của thực dân phương Tây vào Đông Nam Á

Vào khoảng nửa sau thế kỉ XVI, khi các nước phương Tây phát triển mạnh mẽ về kinh tế và tư bản chủ nghĩa, họ có nhu cầu bức thiết về thị trường, nguyên liệu và thuộc địa. Trong khi đó, các nước Đông Nam Á lại trì trệ trong chế độ phong kiến suy yếu, kinh tế nông nghiệp lạc hậu, nên đã lọt vào tầm ngắm của các cường quốc phương Tây.

• Giai đoạn đầu (từ nửa sau thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII): Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan và Anh, Pháp bắt đầu đặt những bước chân đầu tiên xâm nhập vào Đông Nam Á. Ban đầu, họ chủ yếu thành lập các thương quán, nắm độc quyền buôn bán gia vị và thao túng thương hải, ví dụ như thực dân Hà Lan chiếm đóng phần lớn quần đảo In-đô-nê-xia.
• Giai đoạn sau (từ thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX): Khi cuộc cách mạng công nghiệp hoàn thành, tư bản phương Tây chuyển mạnh sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa. Họ tiến hành xâm lược vũ trang trực tiếp để biến các nước Đông Nam Á thành thuộc địa hoặc nửa thuộc địa.
• Kết cục: Hầu hết các nước Đông Nam Á đều lần lượt rơi vào ách thống trị của thực dân phương Tây. Anh chiếm Mi-an-ma và Mã Lai; Pháp chiếm Việt Nam, Lào, Căm-pu-chia; Tây Ban Nha rồi Mỹ chiếm Phi-lip-pin; In-đô-nê-xia thuộc về Hà Lan. Riêng Xi-la (Thái Lan) là trường hợp ngoại lệ nhờ biết tận dụng khéo léo mâu thuẫn giữa Anh và Pháp cùng với những cải cách nhanh chóng nên đã giữ được nền độc lập tương đối.

2. Cuộc đấu tranh chống ách đô hộ thực dân của nhân dân Đông Nam Á

Ngay từ khi thực dân phương Tây nổ súng xâm lược, nhân dân các nước Đông Nam Á đã không khuất phục mà đứng lên chiến đấu vô cùng anh dũng nhằm bảo vệ độc lập dân tộc.

• Ở In-đô-nê-xia: Nhân dân đã nổi dậy đấu tranh ngay từ thế kỉ XVII chống lại sự độc quyền buôn bán của công ty Đông Ấn Hà Lan. Tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Đi-ê-nô-gô-rô (đầu thế kỉ XIX) gây cho quân Hà Lan nhiều tổn thất nặng nề.
• Ở khu vực Đông Dương (Việt Nam, Lào, Căm-pu-chia): Cuộc kháng chiến chống Pháp diễn ra vô cùng quyết liệt và bền bỉ. Tại Việt Nam, triều đình nhà Nguyễn và nhân dân ta đã anh dũng chiến đấu qua các phong trào Cần Vương, khởi nghĩa nông dân Yên Thế. Ở Cam-pu-chia có cuộc khởi nghĩa của A-cha Xoa, ở Lào có cuộc khởi nghĩa của Pha-cô-đuốc chống lại thực dân Pháp.
• Ở Phi-lip-pin: Cuộc cách mạng năm 1896 dưới sự lãnh đạo của tổ chức Katipunan đã lật đổ ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha, dù sau đó lại tiếp tục phải kháng chiến chống đế quốc Mỹ.
• Ở Mi-an-ma: Nhân dân đã tiến hành cuộc chiến tranh du kích kéo dài hàng chục năm chống lại sự xâm chiếm của thực dân Anh (từ thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX).

3. Bài học lịch sử rút ra

Mặc dù các cuộc khởi nghĩa của nhân dân Đông Nam Á lúc bấy giờ phần lớn đều thất bại (do chênh lệch về vũ khí, tương quan lực lượng và sự thiếu thống nhất trong lãnh đạo), nhưng chúng thể hiện tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí bất khuất chống giặc ngoại xâm. Đồng thời, đây cũng là tiền đề quan trọng, bồi đắp kinh nghiệm cho phong trào giải phóng dân tộc giành thắng lợi hoàn toàn vào thế kỉ XX sau này.

Hy vọng phần giải đáp trên đã giúp các em nắm chắc bài học. Chúc các em học tập thật tốt và đạt kết quả cao trong môn Lịch sử!