Viết bài văn phân tích tác phẩm truyện Những ngôi sao xa xôi – Lê Minh Khuê
____…
___________________
Ko chép mạng ạ
Cần gấp trc chiều mai ạ
Cô rất vui khi được đồng hành cùng các em trong thử thách thú vị này – viết một bài văn phân tích tác phẩm truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” của nhà văn Lê Minh Khuê. Đây là một tác phẩm rất hay, giàu cảm xúc và mang đậm dấu ấn về vẻ đẹp của con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Để giúp các em có một bài viết thật sâu sắc và thuyết phục, cô sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước nhé!
HƯỚNG DẪN VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH TÁC PHẨM “NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI” – LÊ MINH KHUÊ
I. CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI VIẾT (Giai đoạn “khởi động”)
Trước khi đặt bút viết, các em cần chuẩn bị thật kỹ lưỡng. Đây là bước quan trọng nhất để có một bài văn chất lượng.
1. Đọc kỹ tác phẩm:
Các em cần đọc đi đọc lại truyện “Những ngôi sao xa xôi” ít nhất 2-3 lần.
- Lần 1: Đọc để nắm cốt truyện, các nhân vật chính và diễn biến cơ bản.
- Lần 2: Đọc kỹ hơn, chú ý đến các chi tiết miêu tả nội tâm nhân vật, cảnh vật, lời thoại, các biện pháp nghệ thuật. Gạch chân hoặc ghi chú lại những câu văn, đoạn văn hay, những chi tiết đắt giá mà em cảm thấy ấn tượng.
- Lần 3: Đọc để hình dung tổng thể về giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện.
2. Tìm hiểu tác giả và hoàn cảnh sáng tác:
- Lê Minh Khuê: Một nhà văn nữ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ, tác phẩm của bà thường viết về cuộc sống, chiến đấu của tuổi trẻ ở chiến trường, với giọng văn tinh tế, giàu cảm xúc và nữ tính.
- Hoàn cảnh sáng tác: Truyện được viết năm 1971, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt. Thời điểm này, tác giả cũng là một nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn. Điều này giúp các em hiểu rằng câu chuyện không chỉ là hư cấu mà còn phản ánh hiện thực khốc liệt và vẻ đẹp tâm hồn của những người lính trẻ, đặc biệt là những cô gái thanh niên xung phong.
3. Xác định vấn đề cần phân tích (Luận đề):
Một bài văn phân tích không phải là kể lại truyện, mà là làm rõ một vấn đề, một khía cạnh nào đó của tác phẩm. Với “Những ngôi sao xa xôi”, các em có thể tập trung vào:
- Vẻ đẹp tâm hồn của ba cô gái thanh niên xung phong (đặc biệt là Phương Định).
- Tình đồng đội, đồng chí cao đẹp trong chiến tranh.
- Hiện thực chiến tranh và tinh thần lạc quan, yêu đời của tuổi trẻ.
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật và kể chuyện của Lê Minh Khuê.
Từ đó, các em hãy chọn ra một trọng tâm để làm luận đề cho bài viết của mình. Ví dụ: “Truyện ngắn ‘Những ngôi sao xa xôi’ đã khắc họa thành công vẻ đẹp tâm hồn cao đẹp, trong sáng và tinh thần dũng cảm, lạc quan của những nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, tiêu biểu là Phương Định.”
4. Lập dàn ý chi tiết:
Đây là “bộ xương” của bài văn, giúp các em không bị lạc đề và sắp xếp ý tứ một cách logic. Cô sẽ gợi ý một dàn ý chung, các em có thể điều chỉnh cho phù hợp với luận đề của mình.
II. DÀN Ý CHI TIẾT BÀI VĂN
1. Mở bài:
- Dẫn dắt: Giới thiệu khái quát về dòng văn học viết về chiến tranh, về những người lính, đặc biệt là những nữ anh hùng trên tuyến đường Trường Sơn. Hoặc có thể dẫn dắt bằng một hình ảnh, một câu nói liên quan đến tuổi trẻ và chiến tranh.
- Giới thiệu tác giả – tác phẩm: Lê Minh Khuê là một cây bút nữ xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại, “Những ngôi sao xa xôi” là một trong những truyện ngắn tiêu biểu của bà, được viết năm 1971.
- Nêu vấn đề chính (Luận đề): Khẳng định giá trị của tác phẩm, đặc biệt là việc khắc họa thành công vẻ đẹp tâm hồn, tinh thần chiến đấu dũng cảm, lạc quan của ba cô gái thanh niên xung phong, tiêu biểu là nhân vật Phương Định.
2. Thân bài:
Đây là phần quan trọng nhất, nơi các em triển khai các luận điểm để làm sáng tỏ luận đề. Mỗi luận điểm nên được trình bày trong một đoạn văn hoặc một nhóm đoạn văn, có câu chủ đề rõ ràng.
a. Luận điểm 1: Hoàn cảnh chiến tranh và bối cảnh sống của ba cô gái
- Bối cảnh: Tuyến đường Trường Sơn những năm kháng chiến chống Mỹ ác liệt. Nơi ba cô gái làm nhiệm vụ là “cao điểm”, “nơi tập trung bom đạn”.
- Công việc: Đo khối lượng đất lấp hố bom, đếm bom chưa nổ, phá bom. Công việc nguy hiểm, phải đối mặt với cái chết từng giây, từng phút.
- Điều kiện sống: Hầm trú ẩn, bếp Hoàng Cầm, sống giữa bom đạn, thiếu thốn mọi mặt.
- Nhận xét: Hoàn cảnh khốc liệt ấy đã tôi luyện nên những con người dũng cảm, kiên cường, và cũng làm nổi bật hơn vẻ đẹp tâm hồn của họ.
b. Luận điểm 2: Vẻ đẹp tâm hồn và tính cách của Phương Định (Đây là nhân vật trung tâm, cần phân tích kỹ nhất).
- Vẻ đẹp ngoại hình: “Hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ kiêu hãnh như đài hoa loa kèn”, “đôi mắt dài, màu nâu, hay nheo lại”. Cô gái trẻ trung, đáng yêu, có chút mơ mộng, hồn nhiên.
- Tâm hồn nhạy cảm, lãng mạn:
- Yêu thích cái đẹp: Thích ngắm mây trời, những ngôi sao, hát, nhớ về kỉ niệm tuổi học trò ở Hà Nội.
- Giàu cảm xúc: Xúc động khi hát, dễ bâng khuâng, hay mơ mộng, nhớ về mẹ, về thành phố.
- Nỗi sợ và cách vượt qua: Dù sợ hãi cái chết, cô vẫn giữ sự bình tĩnh, chủ động, không để nỗi sợ lấn át. “Thần kinh căng như dây đàn” nhưng vẫn “cố ý làm chậm để kịp suy nghĩ” khi phá bom.
- Tinh thần dũng cảm, kiên cường trong chiến đấu:
- Hành động phá bom: Luôn chủ động, không ngại hiểm nguy, bình tĩnh, dũng cảm. Miêu tả cụ thể hành động phá bom của cô.
- Tinh thần trách nhiệm cao: Luôn hoàn thành nhiệm vụ dù khó khăn, nguy hiểm.
- Nỗi bận tâm về đồng đội: Lo lắng cho Nho khi bị thương, dành tình cảm cho Thao.
- Tấm lòng nhân hậu, đáng yêu:
- Yêu thương đồng đội: Chăm sóc Nho tận tình, lo lắng cho Thao.
- Ghét cái xấu, cái ác: Ghét bọn giặc Mỹ.
- Sống nội tâm, giàu suy tư: Cô là người kể chuyện, nên ta thấy rõ thế giới nội tâm phong phú của cô.
c. Luận điểm 3: Vẻ đẹp của Nho và Thao – sự bổ sung cho bức tranh chung
- Nho:
- Nhỏ nhắn, trắng trẻo, hồn nhiên như đứa trẻ.
- Dũng cảm, gan dạ trong công việc.
- Yếu đuối khi bị thương nhưng vẫn kiên cường chịu đựng.
- Chị Thao:
- Lớn tuổi nhất, là chị cả, có trách nhiệm.
- Kinh nghiệm hơn, cẩn thận, chu đáo.
- Tính cách hơi “lạnh lùng” bên ngoài nhưng bên trong là một người chị hết mực thương yêu các em, rất phụ nữ (sợ máu, hay chép lời bài hát).
- Có những nét cá tính riêng đáng yêu: hát “không cần nhạc, không cần lời”, bị “khâu vết thương trên người có đến hai mươi mốt lần”.
- Nhận xét chung: Ba cô gái, ba cá tính khác nhau nhưng đều chung một lí tưởng, một ý chí chiến đấu, tạo nên một tập thể đoàn kết, mạnh mẽ.
d. Luận điểm 4: Tình đồng đội thắm thiết, sâu sắc
- Họ sống gắn bó, yêu thương nhau như chị em ruột thịt.
- Cùng nhau chia sẻ gian khổ, hiểm nguy trong công việc.
- Quan tâm, chăm sóc nhau trong cuộc sống thường ngày (Phương Định và Thao lo lắng, chăm sóc Nho khi bị thương).
- Tình cảm của họ không chỉ là tình đồng chí mà còn là tình chị em, tình bạn bè gắn bó keo sơn, là nguồn động viên lớn lao giúp họ vượt qua khó khăn.
e. Luận điểm 5: Đặc sắc nghệ thuật của truyện
- Ngôi kể thứ nhất (Phương Định kể): Tạo điểm nhìn chủ quan, giúp người đọc dễ dàng thâm nhập vào thế giới nội tâm của nhân vật, hiểu rõ những suy nghĩ, cảm xúc, hành động của cô và đồng đội.
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật: Rất tinh tế, sắc sảo, đặc biệt là miêu tả diễn biến tâm trạng của Phương Định trước và trong khi phá bom.
- Ngôn ngữ: Giàu chất thơ, giàu cảm xúc, có sự kết hợp giữa chất hiện thực khốc liệt và lãng mạn bay bổng.
- Chi tiết nghệ thuật đặc sắc: Những cơn mưa đá, những ngôi sao xa xôi, tiếng hát, cuốn sổ ghi chép bài hát của chị Thao…
3. Kết bài:
- Khẳng định lại giá trị tác phẩm: “Những ngôi sao xa xôi” không chỉ là một câu chuyện về chiến tranh mà còn là bản anh hùng ca về tuổi trẻ Việt Nam dũng cảm, lạc quan, giàu tình yêu thương.
- Tổng kết ý nghĩa: Tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp của người lính, đặc biệt là những nữ thanh niên xung phong, khẳng định sự hy sinh thầm lặng nhưng cao cả của họ. Đồng thời, tác phẩm còn để lại bài học về tình yêu cuộc sống, tình đồng đội và ý chí kiên cường.
- Liên hệ, mở rộng (nếu có): Cảm nghĩ của bản thân về thế hệ trẻ Việt Nam thời chiến và trách nhiệm của thế hệ hôm nay.
III. MỘT SỐ LƯU Ý QUAN TRỌNG KHI VIẾT
1. Dẫn chứng: Khi phân tích, các em cần đưa ra các dẫn chứng cụ thể từ tác phẩm (câu văn, hình ảnh, lời nói của nhân vật…). Nhớ là không chép quá dài, chỉ chọn những đoạn thật đắt giá để minh họa cho luận điểm của mình. Sau dẫn chứng phải có phân tích. Ví dụ: “Chi tiết Phương Định ‘thần kinh căng như dây đàn’ nhưng vẫn ‘cố ý làm chậm để kịp suy nghĩ’ khi phá bom không chỉ cho thấy sự căng thẳng tột độ mà cô phải trải qua mà còn khẳng định bản lĩnh, sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm cao độ của một người lính.”
2. Diễn đạt:
- Sử dụng từ ngữ chính xác, giàu hình ảnh, biểu cảm.
- Tránh dùng từ ngữ sáo rỗng, chung chung.
- Liên kết các đoạn văn, câu văn một cách chặt chẽ, mạch lạc.
- Giọng văn có thể thể hiện sự trân trọng, ngưỡng mộ đối với các nhân vật.
3. Cảm xúc cá nhân: Bài văn phân tích không khô khan, các em hoàn toàn có thể lồng ghép cảm xúc, suy nghĩ, sự đồng cảm của mình đối với nhân vật, với câu chuyện. Chính điều này sẽ làm cho bài viết của các em có hồn và độc đáo hơn.
4. Thời gian: Phân bố thời gian hợp lý để hoàn thành bài viết đúng hạn. Sau khi viết xong, hãy đọc lại và chỉnh sửa lỗi chính tả, ngữ pháp, câu cú.
Cô tin rằng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và một trái tim đồng cảm với câu chuyện, các em sẽ viết được một bài văn phân tích thật hay và ý nghĩa về “Những ngôi sao xa xôi”. Hãy bắt đầu ngay hôm nay nhé! Chúc các em thành công!
Truyện ngắn “những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê viết về cuộc sống chiến đấu của nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn. Tác phẩm làm nổi bật vẻ đẹp dũng cảm và trong sáng của tuổi trẻ Việt Nam thời kháng chiến.
Truyện được kể qua lời nhân vật Phương Định, một cô gái hồn nhiên nhưng gan dạ. Cô cùng Nho và Thao làm nhiệm vụ trinh sát, phá bom, luôn đối mặt với nguy hiểm. Qua đó, chiến tranh hiện lên rất khốc liệt.
Phương Định là hình ảnh tiêu biểu tiêu biểu: mơ mộng, yêu đời nhưng khi làm nhiệm vụ lại bình tĩnh,dũng cảm. Nho và Thao cũng có nét riêng nhưng đều kiên cường, gắn bó với nhau bằng tình đồng đội sâu sắc.
Tác phẩm thành công ở nghệ thuật miêu tả tâm lý tinh tế, ngôn ngữ giàu cảm xúc, giúp nhân vật hiện lên chân thực và gần gũi.
Qua truyện, Lê Minh Khuê đã ca ngợi vẻ đẹp anh dũng, trong sáng của thế hệ trẻ Việt Nam. Tác phẩm để lại ấn tượng sâu sắc về những con người bình dị mà tỏa sáng như những ngôi sao.
Bài làm
“Những ngôi sao xa xôi” được sáng tác năm 1970 khi Việt ta đang trong thời kì kháng chiến chống Đế quốc Mỹ. Tác giả Lê Minh Khuê là nhà văn có sở trường về truyện ngắn với ngòi bút miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, sắc sảo, đồng thời cũng là người thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn, là người chứng kiến nhiều khó khăn trên đường Trường Sơn. Tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi” tập trung khám phá, ngợi ca những vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam trên tuyến đường huyết mạch (Trường Sơn).
Trước hết, nhan đề “Những ngôi sao xa xôi” theo nghĩa đen là chỉ những ngôi sao nhưng trên thực tế là chỉ những con người có ý chí, sự kiên cường, lòng mạnh mẽ, vững vàng, đứng dậy cứu nước như những ngôi sao toả sáng trên bầu trời, thắp niềm hy vọng, niềm tin mãnh liệt cho đất nước của mình. Có lẽ nhan đề có nhắc đến ba nhân vật nổi bật nhất trên đường Trường Sơn chính là Phương Định, Thao và Nho – là người thanh niên xung phong hay gọi là đội trinh sát, là người có tinh thần cao cả, có vẻ đẹp lãng mạn, có nhiều điều mơ ước, và khát khao với những kỉ niệm đẹp nhất. Chủ đề tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi” ngợi ca vẻ đẹp trong sáng, lãng mạn và dũng cảm, kiên cường của nhưng cô gái thanh niên xung phong trong thời kì kháng chiến chống Mỹ.
Ba nhân vật này có cuộc sống rất khó khăn, chỉ sống trong hang dưới chân cao điểm trên tuyến đường Trường Sơn. Đường Trường Sơn là con đường huyết mạch – là cầu nối giữa Bắc và Nam, có nhiều tuyến đường để Bắc viện trợ vào Nam, giải phóng nhanh chóng nhưng tuy nhiên đường Trường Sơn lại bị Mỹ thả tấn bom xuống để phá vỡ tuyến đường, đồng thời còn ngăn cho xe miền Bắc viện trợ. Trong giai đoạn chiến tranh chống Mỹ, nhiệm vụ của ba cô gái này chính là “Khi có bom nổ thì chạy lên, đo khối lượng đất phải lấp và hố bom, đếm bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom” chắc hẳn công việc này còn khó khăn hơn nhiều “cũng chẳng đơn giản”, có khi còn bị “bom vùi”. Công việc này chỉ đơn thuần lặp lại 3-5 ngày/lần. Mỗi người họ đều có nhiệm vụ riếngh, phải làm trọn trách nhiệm của mình, quan trọng là phải cẩn thận trong việc phá bom vì nó chưa chắc đã nổ, có khi còn nổ muộn.
Nhân vật Phương Định-một cô gái xinh đẹp, đôi mắt có cái nhìn xa xăm và còn là người tham gia thanh niên xung phong, tổ đội trinh sát Mặt Trận. Cô có lòng yêu nước rất mãnh liệt, có lí tưởng sống cao đẹp. Trong một lần phá bom, cô “có nghĩ tới cái chết” nhưng cái chết “mờ nhạt”, “không cụ thể”. Nhưng điều cô nghĩ đến cái chính “liệu mìn có nổ, bom có nổ không? không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai?”, bạn tự hỏi liệu suy nghĩ của cô có bắt cô hành động ngay từ giây phút này không?. Mỗi lần phá bom là một lần đối mặt với tử thần khiến “thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu…” vì đây là nhiệm vụ nguy hiểm, luôn cận kề đến cái chết.. Bom, mìn có thứ tiếng nổ kì quái “đến váng óc”, mùi thuốc “buồn nôn”. Ngoài ra, một đặc điểm nổi bật hơn nữa mà người đọc hứng thú nhất chính là sở thích của cô. Phương Định có giọng hát nhẹ nhàng, thích nhiều bài hát ” thích dân ca quan họ, mềm mại, dịu dàng. Thích Ca-chiu-sa”. Phương Định có vẻ đẹp tâm hồn nhạy cảm, trong sáng, mơ mộng nhiều thứ “thích ngồi bó ngối”, quan tâm mọi thứ bên ngoài, đặc biệt là về cuộc sống thanh bình Hà Nội.
Nhân vật Thao– một người chị lớn, có lòng gan dạ, vững vàng, mạnh mẽ, khi biết cái chết sắp tới “sẽ không êm ái thì chị tỏ ra bình tĩnh đến phát bực”. Điều mà người đọc cảm thấy ngạc nhiên, và ngưỡng mộ chị chính là chị rất sợ “máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tá mét”. TRông thế thôi nhưng để nói trong công việc thì chị cương quyết và táo bạo. Khi chuyện bắt đầu đến, chị “cầm cái thước trên tay” và “nuốt nốt miếng bánh quy ngon lành” cho thấy chị đã sẵn sàng ra trận, chuẩn bị tinh thần để bắt đầu trong nhiệm vụ của mình. Chị Thao rất quan tâm đến Nho, khi không thấy Nho là hỏi Phương Định, khi thấy Nho bị chấn thương thì hỏi han “Nho, bị thương chỗ nào? Bị ở dây em?”. Tuy nhiên, nhân vật Thao rất rất ghét nước mắt bởi lúc Nho bị thương, chị không rơi lệ nước mắt, coi nước mắt bằng sự nhục mạ. Một con người như chị đã từng trải, dũng cảm và sẵn sàng hy sinh vì lí tưởng.
Cuối cùng là nhân vật Nho-nhân vật trẻ trung,xinh đẹp, chiu đựng sự đau đơn và rất gan góc. Nhân vật Nho rất thích ăn kẹo, tắm suối và làm nũng các chị. Khéo tay trong việc “thêu gối”. Mặc dù nhân vật có ít đặc điểm nhưng điểm đau đớn nhất khiến người đọc phải cảm phục “máu túa ra từ cánh tay Nho,túa ra, ngấm xuống đất. Da xanh đi,mắt nhắm nghiền, quần áo đày bụi. Quả bom tung lên và nổ trên không” đã “Hầm nó nấp bị sập”. Khi bị thương, Nho vẫn điềm tĩnh, đòi uống nước, và tinh nghịch trước cơn mưa đá bất chợt ào đến. Nho thật đáng yêu và đáng khâm phục. Ta cũng có thể biết Nho có những mơ ước bình dị “Xong chiến tranh, sẽ xin vào một nhà máy thuỷ điện lớn. Nó làm thợ hàn, sẽ trở thành cầu thủ bóng chuyền của nhà máy. Nó sẽ đập thật giỏi. Và biết đâu lại sẽ được người ta tuyển vào đội bóng chuyền miền bắc”.
Tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi” là bài ca về sự đẹp đẽ với tâm hồn nhạy cảm, tinh tế giữa con người với con người. Tác phẩm là câu truyện đấy tình cảm nhưng còn là sự mãnh liệt trong chiến tranh. Kèm theo là nghệ thuật, truyện được kể theo ngôi thứ nhất, thông qua con mắt nhìn của Phương Định, vậy nên khiến người đọc cảm thấy hết sức chân thực và sinh động. Ngôn ngữ đối thoại súc tích, ngắn gọn, bộc lộ sự quyết đoán, mạnh mẽ của các nhân vật trong công việc của mình. Việc lựa chọn miêu tả những hình ảnh tiêu biểu cũng đã giúp lột tả được vẻ đẹp cũng như bản lĩnh của những người con gái nơi đây. Hình tượng các nhân vật được xây dựng chỉ bằng vài nét chấm phá, thế nhưng ta vẫn có thể cảm nhận được toàn bộ nội tâm cũng như tính cách của nhân vật. Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật cũng rất tinh tế, khéo léo.
Tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi” qua lời của tác giả, ba cô gái với ba tính cách khác nhau, họ là đại diện cho thế hệ tuổi trẻ Việt nam trong thời kì kháng chiến chống Mỹ, với lòng gan dạ, kiên cường trên chiến trường nhưng cũng lạc quan, yêu đời và mơ mộng những lúc không có bom đạn. Họ như những ngôi sao toả sang trên bầu trời Việt Nam.
Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment