Chào các em học sinh lớp 7 thân mến!

Cô rất vui khi hôm nay chúng ta lại tiếp tục hành trình khám phá vẻ đẹp của Tiếng Việt, đặc biệt là những phép tu từ thú vị trong thơ ca. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về điệp ngữ qua hai đoạn thơ mà các em đã đưa ra. Các em hãy cùng cô tập trung nhé!

Điệp ngữ là một biện pháp tu từ mà trong đó, một từ, một cụm từ, hoặc một câu được lặp đi lặp lại nhiều lần trong văn bản nhằm nhấn mạnh một ý nào đó, tạo cảm xúc mạnh mẽ, hoặc tạo nhịp điệu cho lời văn, lời thơ.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng phân tích từng đoạn một:

—

Phân tích đoạn D:

    D) Nhớ gì như nhớ người yêu
       Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương
       Nhớ từng bản khói cùng sương

1. Xác định điệp ngữ:
    Trong đoạn thơ này, từ được lặp đi lặp lại chính là “Nhớ”.

2. Gọi tên kiểu điệp ngữ:
    Từ “Nhớ” được lặp lại ở đầu các dòng thơ (hoặc cụm thơ) khác nhau, xen kẽ. Đây là điệp ngữ cách quãng (hoặc có thể gọi là điệp ngữ đầu ngữ nếu xét ở vị trí bắt đầu các ý thơ chính).

3. Nêu tác dụng:

• Nhấn mạnh cảm xúc: Việc lặp lại từ “Nhớ” một cách liên tục đã nhấn mạnh tột độ nỗi nhớ da diết, triền miên, không nguôi của nhân vật trữ tình. Nỗi nhớ ấy bao trùm cả không gian (trăng, núi, nắng, nương, khói, sương) và thời gian (chiều).
• Tạo không khí, tâm trạng: Nỗi nhớ không chỉ hướng về người yêu mà còn hòa quyện vào cảnh vật thiên nhiên, tạo nên một không khí hoài niệm, bâng khuâng, man mác buồn.
• Tăng tính nhạc điệu: Điệp ngữ giúp tạo nhịp điệu cho câu thơ, làm cho lời thơ trở nên du dương, dễ đi vào lòng người và dễ gợi cảm xúc.

—

Phân tích đoạn E:

    E) em yêu màu đỏ
       Như máu con tim
       Em yêu màu xanh
       Đồng bằng, rừng núi….

1. Xác định điệp ngữ:
    Trong đoạn thơ này, cụm từ được lặp đi lặp lại chính là “Em yêu”.

2. Gọi tên kiểu điệp ngữ:
    Cụm từ “Em yêu” được lặp lại ở vị trí đầu của các dòng thơ (hoặc các vế câu). Đây là điệp ngữ đầu ngữ.

3. Nêu tác dụng:

• Nhấn mạnh tình cảm: Điệp ngữ “Em yêu” được lặp lại một cách dứt khoát, mạnh mẽ, khẳng định và nhấn mạnh tình yêu nồng nhiệt, say đắm và rộng lớn của chủ thể trữ tình (“em”) đối với cuộc sống, thiên nhiên và những giá trị biểu tượng (màu đỏ tượng trưng cho nhiệt huyết, máu con tim; màu xanh tượng trưng cho thiên nhiên, sự sống).
• Tạo nhịp điệu và sự liệt kê: Việc lặp lại này tạo nên một nhịp điệu dồn dập, tha thiết, giúp liệt kê ra các đối tượng được yêu thương (màu đỏ, màu xanh, đồng bằng, rừng núi…), thể hiện một tâm hồn phong phú, tràn đầy sức sống và tình yêu.
• Gây ấn tượng: Lời thơ trở nên mạnh mẽ, trực tiếp và dễ gây ấn tượng sâu sắc cho người đọc về một trái tim trẻ trung, nhiệt huyết.

—

Các em thấy đấy, chỉ với việc lặp lại một từ hay cụm từ, các nhà thơ đã gửi gắm biết bao nhiêu cảm xúc, ý nghĩa vào trong câu chữ. Hi vọng qua bài học này, các em sẽ hiểu rõ hơn về tác dụng của điệp ngữ và biết cách vận dụng nó trong bài viết của mình nhé!

Chúc các em học tốt!