Chào các em học sinh thân mến! Hôm nay, cô trò mình sẽ cùng nhau tìm hiểu một đoạn trích rất hay, giàu cảm xúc trong bài thơ “Viếng lăng Bác” của nhà thơ Viễn Phương. Chúng ta sẽ cùng nhau xác định biện pháp tu từ điệp ngữ, phân tích kiểu điệp ngữ và thấy được tác dụng của nó trong việc thể hiện tình cảm, cảm xúc của nhà thơ nhé.

Chúng ta hãy cùng đọc kỹ đoạn thơ sau:

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ…

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào phần thứ nhất: Xác định điệp ngữ.

Các em hãy quan sát thật kỹ đoạn thơ này và cho cô biết, những từ ngữ, cụm từ nào được lặp lại?

Rất tốt! Chúng ta thấy có hai cụm từ được lặp lại.

Cụm từ thứ nhất là: “Ngày ngày”. Cụm từ này lặp lại ở câu thơ đầu tiên và câu thơ thứ ba.

Cụm từ thứ hai là: “mặt trời”. Cụm từ này xuất hiện ở câu thơ đầu tiên (“mặt trời đi qua”) và câu thơ thứ hai (“một mặt trời trong lăng”).

Vậy, chúng ta đã xác định được các điệp ngữ trong đoạn thơ này rồi.

Tiếp theo, chúng ta sẽ chuyển sang phần thứ hai: Gọi tên kiểu điệp ngữ.

Dựa vào cách lặp lại, chúng ta có thể gọi tên các kiểu điệp ngữ.

Với cụm từ “Ngày ngày”, các em thấy nó lặp lại ở đầu các câu thơ hoặc đầu các khổ thơ (ở đây là đầu hai câu thơ). Đây chính là kiểu điệp ngữ đầu câu. Điệp ngữ đầu câu có tác dụng nhấn mạnh, tạo nhịp điệu và làm nổi bật ý nghĩa của từng câu thơ.

Với từ ngữ “mặt trời”, các em thấy nó được lặp lại trong hai câu thơ liên tiếp, mang ý nghĩa biểu tượng. Cụm từ này được lặp lại để làm rõ và nhấn mạnh một hình ảnh ẩn dụ đặc sắc. Đây là kiểu điệp ngữ nối tiếp hoặc có thể coi là điệp ngữ ý nghĩa vì nó tạo ra một sự liên kết chặt chẽ về mặt hình ảnh và cảm xúc giữa các câu.

Cuối cùng, chúng ta sẽ tìm hiểu phần quan trọng nhất: Nêu tác dụng của điệp ngữ.

Biện pháp điệp ngữ không chỉ làm cho câu thơ thêm nhạc điệu, giàu hình ảnh mà còn mang những ý nghĩa sâu sắc.

Tác dụng của điệp ngữ “Ngày ngày”:

Việc lặp đi lặp lại cụm từ “Ngày ngày” cho thấy sự đều đặn, liên tục, không ngừng nghỉ của thời gian. Nó gợi lên một dòng chảy thời gian bất tận, tuần hoàn. Đồng thời, nó còn thể hiện sự bền bỉ, son sắt của tình cảm của người dân Việt Nam dành cho Bác, sự kính yêu và tiếc thương dành cho Người diễn ra mỗi ngày, qua mỗi thế hệ.

Tác dụng của điệp ngữ “mặt trời”:

Đây là một phép so sánh độc đáo và giàu sức gợi. Nhà thơ đã dùng hình ảnh “mặt trời” để ví với Bác.

– “Mặt trời đi qua trên lăng”: Hình ảnh thực của thiên nhiên, gợi sự bao la, vĩnh hằng của vũ trụ.

– “Một mặt trời trong lăng rất đỏ”: Hình ảnh ẩn dụ về Bác. Việc lặp lại từ “mặt trời” và thêm vào tính từ “rất đỏ” đã làm nổi bật ý nghĩa: Bác như một mặt trời, soi sáng, sưởi ấm cho dân tộc Việt Nam. “Rất đỏ” còn gợi lên sự vĩ đại, rực rỡ, anh hùng, và cả sự hy sinh cao cả của Người. Đây là một sự khẳng định về tầm vóc lịch sử, về sự vĩnh cửu của tư tưởng và tấm gương Bác Hồ.

Như vậy, thông qua việc sử dụng khéo léo biện pháp điệp ngữ “Ngày ngày” và “mặt trời”, nhà thơ Viễn Phương đã thể hiện một cách sâu sắc tình cảm kính yêu, ngưỡng mộ, biết ơn vô hạn của dân tộc Việt Nam đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chúng ta thấy được sự vĩ đại, sự cống hiến to lớn của Người đối với đất nước, và sự kính trọng, tiếc thương mà mọi người dành cho Người là vĩnh cửu.

Các em về nhà ôn lại kiến thức này và áp dụng vào việc phân tích các đoạn thơ khác nhé. Cô chúc các em học tốt!